Latem instalacje wentylacji ogólnej w halach pracują na granicy swoich możliwości. Gorące powietrze z zewnątrz miesza się z ciepłem od maszyn. Wymiana powietrza wtedy spowalnia, a pyły i gazy dłużej zalegają w strefie oddychania pracowników. Odciąg stanowiskowy działa inaczej, ponieważ usuwa zanieczyszczenie w miejscu jego powstawania, zanim rozejdzie się po całym pomieszczeniu.
Z tego artykułu dowiesz się
- Dlaczego upały pogarszają skuteczność wentylacji ogólnej w zakładzie
- Jak wysoka temperatura zwiększa narażenie pracowników na pyły i gazy
- Czym różni się odciąg u źródła od rozcieńczania powietrza w całej hali
- Na co zwrócić uwagę przy doborze odciągu latem
Lokalne usuwanie zanieczyszczeń jest latem tak ważne, ponieważ wysoka temperatura pogarsza pracę wentylacji ogólnej i zwiększa narażenie pracowników. Odciąg miejscowy przechwytuje pyły, dymy i gazy przy samym stanowisku. Dzięki temu nie liczymy już wyłącznie na wymianę powietrza w całej hali, która w upały bywa zawodna.
Dlaczego upały osłabiają wentylację ogólną w halach
Wentylacja ogólna opiera się na wymianie powietrza w całym pomieszczeniu. W upały ta wymiana traci na skuteczności z kilku powodów naraz. Powietrze napływające z zewnątrz jest gorące, więc słabiej odbiera ciepło i zanieczyszczenia z wnętrza hali.
Do tego dochodzi zjawisko warstwowania. Ciepłe powietrze unosi się pod dach, a przy stanowiskach pracy zostaje warstwa nagrzana od maszyn i procesów. Zanieczyszczenia zamiast płynąć w górę do wyciągu, długo utrzymują się na wysokości głowy pracownika.
Latem częściej otwieramy też bramy i okna, żeby złapać przeciąg. Taki niekontrolowany ruch powietrza rozwiewa pyły po hali zamiast je usuwać. Wentylacja ogólna przestaje wtedy działać tak, jak zaplanował projektant.
Wysoka temperatura zwiększa narażenie pracowników na pyły i gazy
Gorąco samo w sobie obciąża organizm. Pracownik w upale oddycha szybciej i głębiej, więc wciąga do płuc więcej zanieczyszczonego powietrza w tej samej jednostce czasu. Ten sam poziom zapylenia w gorącej hali oznacza realnie większą dawkę pyłu wdychanego przez człowieka.
Temperatura wpływa też na same substancje. Część rozpuszczalników, olejów i klejów odparowuje szybciej, gdy rośnie temperatura otoczenia. Stężenie oparów przy stanowisku rośnie, choć proces technologiczny wygląda tak samo jak zimą.
Zmęczenie cieplne obniża koncentrację i tempo pracy. Pracownik rzadziej ustawia się poprawnie względem źródła dymu i wolniej reaguje na jego kierunek. Skuteczne usuwanie zanieczyszczeń nie może więc zależeć wyłącznie od jego czujności.
Odciąg u źródła zamiast rozcieńczania w całej hali
Odciąg stanowiskowy przechwytuje zanieczyszczenie tuż przy miejscu powstawania. Ramię odciągowe ustawione nad stanowiskiem spawalniczym zasysa dym, zanim ten zdąży się unieść i wymieszać z powietrzem hali. To odwrotna zasada niż w wentylacji ogólnej, która najpierw pozwala zanieczyszczeniu się rozejść, a potem rozcieńcza je świeżym powietrzem.
Ta różnica ma znaczenie właśnie w upały. Odciąg miejscowy nie potrzebuje intensywnej wymiany powietrza w całym pomieszczeniu. Działa lokalnie, więc jego skuteczność nie spada wtedy, gdy na zewnątrz jest gorąco. Nasze odciągi stanowiskowe montowane bezpośrednio przy źródle emisji usuwają pył i dym punktowo, niezależnie od pory roku.
Odciąg u źródła zabiera też znacznie mniej powietrza niż wentylacja całej hali. To ważne latem, gdy część zakładów chłodzi lub uzdatnia powietrze. Wyrzucamy na zewnątrz tylko strumień z jednego stanowiska, a nie całą kubaturę pomieszczenia.
| Cecha | Wentylacja ogólna | Odciąg stanowiskowy |
|---|---|---|
| Miejsce usuwania | całe pomieszczenie | źródło emisji |
| Wpływ upału na skuteczność | duży | niewielki |
| Zależność od otwartych bram i okien | wysoka | brak |
| Ilość usuwanego powietrza | duża kubatura | strumień z jednego stanowiska |
| Ochrona strefy oddychania | pośrednia | bezpośrednia |
Co daje przechwycenie zanieczyszczeń bezpośrednio na stanowisku
Największą korzyścią jest ochrona strefy oddychania. Pył i gaz trafiają do ssawki, zanim dotrą do dróg oddechowych pracownika. Ten efekt nie zależy od tego, czy w hali panuje przeciąg, ani od tego, jak gorące jest powietrze.
Odciąg miejscowy chroni też pozostałe osoby na hali. Dym z jednego stanowiska nie rozprasza się po całej przestrzeni i nie obciąża sąsiednich pracowników. Zanieczyszczenie zostaje przechwycone w jednym punkcie, więc reszta zakładu pozostaje czystsza.
Latem dochodzi jeszcze aspekt cieplny. Część procesów, takich jak spawanie czy szlifowanie, dokłada ciepło do i tak nagrzanej hali. Odciąg odbierający gorący dym u źródła zmniejsza ilość ciepła oddawanego do pomieszczenia.
Jak dobrać odciąg stanowiskowy do gorącego zakładu
Punktem wyjścia jest rodzaj zanieczyszczenia. Inaczej dobieramy urządzenie do suchego pyłu, inaczej do dymów spawalniczych, a jeszcze inaczej do mgły olejowej czy oparów rozpuszczalników. Od tego zależy typ ssawki, wydajność i sposób oczyszczania odebranego powietrza.
Ważny jest też zasięg i ustawienie odciągu. Ramię odciągowe powinno sięgać każdego miejsca, w którym pracownik wykonuje operację. Jeśli ustawia je za daleko od źródła, skuteczność gwałtownie spada. Dobrze dobrany zasięg zmniejsza pokusę odsuwania odciągu dla wygody w upale.
Warto rozważyć układ z filtracją i zawracaniem powietrza. Odciąg połączony z urządzeniem filtracyjnym oczyszczającym odebrane powietrze pozwala oddać część powietrza z powrotem do hali. Latem oznacza to mniejsze straty powietrza już schłodzonego. Dobór takiego zestawu najlepiej skonsultować z producentem, który zna parametry procesu.
Filtracja i zawracanie powietrza a komfort pracy latem
W wielu zakładach latem liczy się każdy metr sześcienny chłodniejszego powietrza. Odciąg wyrzucający powietrze na zewnątrz zabiera je z pomieszczenia, więc na jego miejsce napływa gorące powietrze z dworu. Układ z filtracją pozwala tego uniknąć.
Oczyszczone powietrze wraca do hali zamiast uciekać na zewnątrz. Bilans cieplny pomieszczenia pozostaje wtedy stabilniejszy, a instalacje chłodzące pracują z mniejszym obciążeniem. Filtr musi jednak zapewniać skuteczność odpowiednią do rodzaju zanieczyszczenia, bo od tego zależy, czy powietrze nadaje się do zawrócenia.
Rozwiązanie sprawdza się głównie przy pyłach i dymach, które da się skutecznie odfiltrować. Przy niektórych gazach i oparach zawracanie nie jest wskazane. Dobór zależy od procesu, dlatego każdy przypadek analizujemy indywidualnie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w upały wystarczy sama wentylacja ogólna, jeśli otworzymy okna i bramy?
Otwarcie okien i bram poprawia odczucie przewiewu, ale nie usuwa zanieczyszczeń w sposób kontrolowany. Ruch powietrza rozwiewa pyły i dymy po całej hali, zamiast prowadzić je do wyciągu. Odciąg stanowiskowy usuwa zanieczyszczenie u źródła, niezależnie od tego, czy okna są otwarte.
Czy odciąg stanowiskowy podnosi temperaturę w hali latem?
Sam odciąg nie grzeje powietrza. Odbiera on gorący dym i opary u źródła, więc raczej zmniejsza ilość ciepła oddawanego do pomieszczenia. Jeśli zależy Państwu na oszczędzaniu chłodniejszego powietrza, warto rozważyć układ z filtracją i zawracaniem.
Czy jeden odciąg wystarczy na całe stanowisko spawalnicze?
To zależy od wielkości stanowiska i zasięgu operacji. Jedno ramię odciągowe obsługuje obszar w granicach swojego zasięgu roboczego. Przy większych stanowiskach stosujemy dłuższe ramiona, szyny odciągowe lub kilka punktów odbioru.
Od czego zależy skuteczność odciągu miejscowego?
Skuteczność zależy przede wszystkim od odległości ssawki od źródła zanieczyszczenia. Liczą się też wydajność urządzenia, właściwy dobór ssawki i poprawne ustawienie przez pracownika. Im bliżej źródła działa odciąg, tym więcej pyłu i dymu przechwytuje.
Czy odciąg stanowiskowy sprawdzi się przy oparach i mgle olejowej, nie tylko przy pyłach?
Tak, dobieramy odciąg do konkretnego rodzaju zanieczyszczenia. Do mgły olejowej i oparów stosujemy inne ssawki i inny sposób filtracji niż do suchego pyłu. Rodzaj procesu decyduje o doborze całego zestawu
